historie-draft

Op 17 april 1973 deed de loco-burgemeester in Achterveld de aftrap van het eerste schoolvoetbal­toernooi van Leusden. Veertien teams deden mee. Ruim vijftig jaar later zijn het elk jaar meer dan 600 kinderen.

---

1972–1974: een nieuwkomer met ervaring

In 1972 kwam Jan Lohuis als jeugdleider naar Huize Don Bosco in Leusden. Hij was begin twintig en had al jaren schoolvoetbal achter de rug. In zijn geboortestad Hengelo hielp hij als jongen mee bij het toernooi. Later organiseerde hij het daar bijna tien jaar zelf, in zijn topjaar met meer dan honderd elftallen.

In Leusden bestond zoiets nog niet. De gemeente stond welwillend tegenover zijn plan, op één voorwaarde: hij moest het werk zelf doen. Na overleg met de schoolhoofden en de voetbalbond zette hij het eerste toernooi op, samen met het oudercomité van de katholieke scholen in Achterveld.

Op dinsdag 17 april 1973 deed loco-burgemeester W. A. van Zandbrink de aftrap op het Kerstens Sportpark in Achterveld. Acht scholen, veertien jongensteams, 28 wedstrijden. Het begin was “nog wel wat aarzelend”, schreef de Leusder Krant later. De Rossenbergschool won in beide leeftijdsgroepen en mocht door naar de landelijke finale in Almelo.

Een jaar later deden ook meisjes mee. Eerst was het plan om één gecombineerd meisjeselftal te laten spelen, maar de belangstelling was zo groot dat er vijf complete meisjesteams kwamen.

1975–1986: groeien en schuiven

In 1975 schreven 34 teams van elf scholen zich in. Voor het eerst duurde het toernooi twee dagen. Op de eerste dag deed wethouder Van Woudenberg de aftrap, op de tweede kwam Feyenoorder Willem van Hanegem naar Achterveld. De Spar in Leusden had hem gehaald en schonk ook de grote wisselbeker. Het weer werkte minder mee: de eerste ochtend regende het, en de finales werden in een hagelbui gespeeld.

Wist je dat ook Sjaak Swart en rapper Diggy Dex ooit de prijzen uitreikten? Bekijk alle prijsuitreikers.

Een jaar later verhuisde het toernooi naar het Burgemeester Buiningpark in Leusden, op aandringen van de Leusdense scholen. Driekwart van de teams kwam uit Leusden. Daarna wisselde het toernooi jarenlang van plek. Vanaf 1978 duurde het meestal twee dagen, vaak een dag in Achterveld en een dag in Leusden. In vijf jaar tijd verdubbelde het aantal teams.

Winnen was nooit het enige doel. Vanaf 1976 kreeg het sportiefste team een beker, aangewezen door de scheidsrechters, en vanaf 1979 ook de sportiefste school. “Tot de doelstellingen van het schoolvoetbal­toernooi van Jan Lohuis behoort o.m. het bevorderen van de sportiviteit”, schreef de krant in 1978.

De groei kostte geld. Scholen betaalden sinds 1974 inschrijfgeld, twintig gulden per elftal. In 1980 stelde het college een subsidie voor van maximaal 1.240 gulden. Burgemeester Rademaker kwam op de eerste toernooidag zelf kijken of dat geld echt nodig was.

Ook de velden waren elk jaar een onzekere factor. In 1979 leek het toernooi naar noodvelden te moeten, tot er op het laatste moment toch op het Buiningpark gespeeld mocht worden. In 1981 werd ’s ochtends uitgeweken naar velden aan de overkant van de Bavoortseweg, met klaar-overs voor het verkeer. In 1983 was het toernooi “bijna verregend”.

De eerste jaren deed Lohuis het “vrijwel op zijn eentje”. Langzaam groeide er een comité omheen, met vaste scheidsrechters, boekhouders en een uitslagendienst. In 1986 zat er voor het eerst iemand in de organisatie die zelf had meegespeeld: Erik Etten, in de jaren zeventig voor ’t Palet. Datzelfde jaar floten twee jeugdspeelsters uit Achterveld hun eerste wedstrijden als scheidsrechter.

1987–1993: één dag, één plek

In 1987 ging het toernooi terug naar één dag, op het Buiningpark. Twee dagen vroegen veel van vrijwilligers, leerkrachten en ouders. In 1988 werd nog één keer over twee dagen gespeeld. Dat jaar kwam de Dichtspijkerprijs, voor het team met de meeste tegendoelpunten. In 1989 kreeg de winnaar planken om mee te timmeren.

Vanaf 1989 was het toernooi elk jaar één dag in Leusden. Het sportpark in Achterveld was te klein geworden. Er deden toen meer dan duizend kinderen mee. Het korps scheidsrechters groeide mee, van vier in 1974 naar 25 in 1991.

De meeste scholen stuurden inmiddels minstens één meisjesteam. In 1990 zong het meisjesteam van De Holm een eigen clublied, met de namen van het Oranje-elftal op de rug. Ze wonnen alle wedstrijden en werden kampioen.

Ik had me voorgenomen om bij het 10e toernooi ermee op te houden, inmiddels is het al bijna het twintigste voetbaltoernooi, dat ik help organiseren.

Jan Lohuis in de Leusder Krant, 4 april 1991

In 1993 schreven 82 teams zich in, een record. Omdat de paasvakantie dat jaar verviel, werd er op 6 mei gespeeld, in de tulpvakantie. Het toernooi kostte ongeveer zesduizend gulden, betaald uit subsidie, bijdragen van scholen en sponsors. Iedere speler ging naar huis met minstens een vaantje, een pen en wat snoep.

1994–nu: doorgaan

Na het record volgde het eerste afgelaste toernooi. Omdat er velden werden ingezaaid, was voor 1994 al een kleiner toernooi gepland. Daarna maakte extreem slecht weer de overgebleven velden onbespeelbaar.

Het toernooi draait op vrijwilligers, en sommigen bleven tientallen jaren. Van 1998 tot 2016 reikte de organisatie de Jan Lohuis Wisseltrofee uit aan mensen en clubs die het toernooi mogelijk maakten. Op die lijst staan namen die al in de krant van de jaren zeventig en tachtig opduiken: scheidsrechters Paul Soethof en Cees Leyenaar, organisatoren Jos van de Ploeg, Ton van de Broek, Leo Grüben en Erik Etten.

In 2012 nam Jan Lohuis na veertig jaar afscheid. Burgemeester Annemieke Vermeulen sprak hem toe bij de prijsuitreiking. Het toernooi dat hij bijna alleen was begonnen, ging over naar een nieuwe generatie.

Sinds 2017 zijn alle uitslagen en standen live te volgen, op een scherm bij het wedstrijdsecretariaat en op de telefoon langs de lijn. Niemand hoeft meer te dringen bij de uitslagenwand.

In 2019 voerde de KNVB kleinere teams in. Groep 3 tot en met 6 speelt sindsdien 6 tegen 6, groep 7 en 8 speelt 8 tegen 8. Met minder spelers is een team sneller compleet, dus meer scholen konden een extra team inschrijven. Datzelfde jaar kwam er een zesde groep bij, voor de jongste meiden.

Toen kwam corona. In 2020 en 2021 ging het toernooi niet door. Sinds 1973 was het pas één keer eerder uitgevallen. In 2022 was het terug, op de velden van SV Achterveld.

Het toernooi valt nu in de meivakantie. Het doel is hetzelfde gebleven: zoveel mogelijk kinderen aan het bewegen krijgen. Iedereen kan meedoen, en wie het nodig heeft, krijgt extra hulp. Plezier, sportiviteit en ontspanning staan voorop. De Leusder Krant schreef het in 1986 al: “Niet iedereen kon winnend het strijdperk verlaten, maar dat gaf ook niet.”

Wie ging er door de jaren heen met de beker naar huis? Bekijk de prijzenkast.